मौद्रिक नीति समीक्षा : बैंकलाई सहजता, सेयर बजारलाई बल, इभीलाई झट्का

काठमाडौं : नेपाल राष्ट्र बैंकले मंगलबार सार्वजनिक गरेको मौद्रिक नीतिको दोस्रो त्रैमासिक समीक्षा अपेक्षाकृत परिवर्तनबिनै आएको छ। समग्र मौद्रिक नीति लचिलो देखिए पनि विद्युतीय गाडी आयातमा भने कडाइ गरिएको छ।

प्रोभिजन दरमा राहत, बैंकको नाफामा वृद्धि

नयाँ व्यवस्थाअनुसार असल कर्जाको प्रोभिजन दर १.१० प्रतिशतबाट घटाएर १ प्रतिशत कायम गरिएको छ। यसले बैंक तथा वित्तीय संस्थाको मुनाफा बढाउनेछ, किनभने प्रोभिजनका लागि छुट्याउनुपर्ने रकम घटेपछि सो रकम नाफामा गणना गर्न सकिनेछ।

बैंक तथा वित्तीय संस्थाका पदाधिकारी र सेयर लगानीकर्ताहरूले यसअघि नै प्रोभिजन दर घटाउन माग गरेका थिए। अर्थतन्त्रमा सुधार देखिन थालेपछि यो माग सम्बोधन गरिएको हो। यसबाट बैंकको आम्दानी बढ्ने, सेयरधनीलाई अधिक लाभांश प्राप्त हुने, र समग्र सेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने वित्तीय विश्लेषकहरूको अनुमान छ।

सेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव

हाल सेयर बजार विशेषगरी वाणिज्य बैंकहरूको कमजोर प्रदर्शनले प्रभावित छ। प्रोभिजन दरमा कडाइ हुँदा खुद मुनाफा र वितरणयोग्य नाफामा असर परेको थियो। अब असल कर्जाको प्रोभिजन घट्दा अरबौं रुपैयाँ बराबरको नाफा वृद्धिको अपेक्षा गरिएको छ, जसले बैंकहरूको सेयर मूल्य वृद्धि गर्न सक्छ। नेप्सेमा बैंकिङ समूहको ठूलो हिस्सा भएकाले यसले समग्र नेप्से सूचक बढाउने सम्भावना छ।

लघुवित्तमा नयाँ प्रावधान, ब्याजदर निर्धारणमा परिवर्तन

अब लघुवित्त कम्पनीहरूले कर्जाको ब्याजदर आधार दर (बेस रेट) मा आधारित राख्नुपर्नेछ। यसअघि ‘क’, ‘ख’, र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूमा मात्र लागू भएको यो व्यवस्था लघुवित्तमा समेत लागू गरिँदा ऋणको ब्याजदर निर्धारण वैज्ञानिक बन्ने अपेक्षा गरिएको छ।

साथै, ब्याजदरमा लगाइएको माथिल्लो सीमा हटाइने संकेत पनि मौद्रिक नीति समीक्षाले दिएको छ। यसले लघुवित्त क्षेत्रमा सहजता ल्याउने भएकाले सेयर बजारमा समेत सकारात्मक असर पार्ने विश्लेषण गरिएको छ।

इभी आयातमा कडाइ, पेट्रोल-डिजेल गाडीलाई सहजता

समीक्षाले व्यक्तिगत सवारी साधन तथा सबै प्रकारका विद्युतीय सवारीको ऋण मूल्य अनुपात (लोन टु भ्याल्यू—LTV) ६० प्रतिशत कायम गर्ने निर्णय गरेको छ। यसअघि इभीका लागि यो अनुपात ८० प्रतिशत थियो भने पेट्रोल–डिजेल सवारीका लागि ५० प्रतिशत थियो।

यो निर्णयले पेट्रोल-डिजेल गाडीको खरिदमा बैंक कर्जालाई सहज बनाएको छ, तर इभी आयातलाई थप कडाइ गरिएको छ। तुलनात्मक रूपमा इभीका लागि कडाइ गरेपछि विद्युतीय सवारी आयातमा नकारात्मक असर पर्ने सम्भावना छ।

मौद्रिक नीति लचिलो देखिए पनि इभी आयातमा कडाइ गरिएको छ। प्रोभिजन दर घटेपछि बैंकहरूको नाफा बढ्नेछ, जसले सेयर बजारमा सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। लघुवित्त क्षेत्रमा नयाँ ब्याजदर मापदण्डले स्थायित्व ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। समग्रमा, यस समीक्षाले बैंकिङ क्षेत्रका लागि सहजता ल्याए पनि विद्युतीय सवारी क्षेत्रका लागि चुनौती थपेको देखिन्छ।

4o