मार्जिन कारोबार ल्याउँदै सेबोन, पुँजीबजारमा नयाँ प्रडक्ट थप्ने तयारी

काठमाडौं । नेपाल धितोपत्र बोर्ड (सेबोन) का अध्यक्ष डा. गोपालप्रसाद भट्टले नेपालको पुँजीबजारमा नयाँ वित्तीय प्रडक्ट ल्याएर बजारमा उत्साह बढाउनुपर्ने बताएका छन्। उनले प्राथमिक र दोस्रो बजार दुवैमा सुधार आवश्यक रहेको भन्दै लगानीकर्ताको हित संरक्षण, जोखिममा आधारित नियमन र संस्थागत सुशासनलाई प्राथमिकतामा राखेर अघि बढ्ने बताएका छन्।

स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसन अफ नेपालको आयोजनामा भदौ ३ गते भएको पुँजीबजारसम्बन्धी अन्तरक्रिया कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष भट्टले पुँजीबजारलाई थप गतिशील बनाउन नयाँ प्रडक्ट आवश्यक रहेको बताए।

उनले सेबोनले अब बजारमा क्यास र क्रेडिट कारोबारलाई व्यवस्थित गर्ने नीति अघि बढाउने संकेतसमेत दिए। हाल सञ्चालनमा रहेको क्रेडिट कारोबारलाई थप व्यवस्थित गर्न आउँदै गरेको मार्जिन कारोबारले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने उनको भनाइ थियो।

अध्यक्ष भट्टले पुँजीबजारसँग सम्बन्धित केही महत्वपूर्ण मार्गदर्शन जारी गर्ने तयारी भइरहेको पनि बताए। ती मार्गदर्शनमा लगानीकर्ताको हित संरक्षण, जोखिममा आधारित नियमन र पुँजीबजारमा संस्थागत सुशासन कायम गर्ने विषयलाई प्राथमिकता दिइने उनले बताए।

उनले प्राथमिक बजारमा सुधारसँगै दोस्रो बजारलाई थप प्रभावकारी र व्यवस्थित बनाउने विषयमा समेत जोड दिए। बजारको विकासका लागि नियामकीय सुधारसँगै नयाँ वित्तीय उपकरण र कारोबारका आधुनिक प्रणाली आवश्यक रहेको उनको भनाइ थियो।

मार्जिन कारोबारले क्रेडिट कारोबार सुधार्ने

पुँजीबजारमा अहिले सञ्चालनमा रहेको क्रेडिट कारोबारलाई थप व्यवस्थित बनाउन मार्जिन कारोबार महत्वपूर्ण हुने सेबोन अध्यक्ष भट्टले बताए।

उनका अनुसार मार्जिन कारोबार कार्यान्वयनमा आएपछि लगानीकर्ताले धितोपत्र खरिदका लागि प्राप्त गर्ने वित्तीय सुविधालाई थप व्यवस्थित र नियमनमा आधारित बनाउन सकिनेछ। यसले बजारमा जोखिम व्यवस्थापन तथा कारोबार प्रणालीलाई थप पारदर्शी बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

सेबोनले पुँजीबजारमा जोखिमअनुसारको नियमनलाई प्राथमिकता दिने संकेत पनि दिएको छ। बजारमा हुने कारोबार, बजारका सहभागी तथा वित्तीय उपकरणको जोखिमअनुसार नियमन प्रणाली विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता रहेको अध्यक्ष भट्टले बताए।

दुई दशक पुराना कानुन संशोधन गर्न माग

कार्यक्रममा स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसन अफ नेपालका अध्यक्ष सागर ढकालले पुँजीबजारसँग सम्बन्धित दुई दशकभन्दा पुराना ऐन तथा कानुनलाई समयअनुकूल संशोधन गर्नुपर्ने बताए।

पुँजीबजारको स्वरूप, प्रविधि र लगानीकर्ताको सहभागिता पछिल्लो दुई दशकमा व्यापक रूपमा परिवर्तन भइसकेकाले पुराना कानुनी व्यवस्थालाई निरन्तरता दिएर मात्रै बजारको विकास सम्भव नहुने उनको भनाइ थियो।

ढकालले सेबोनमा नयाँ नेतृत्व आएपछि आफूहरूले अपेक्षा गरेभन्दा बढी काम भएको बताए। अब बजारको प्रविधिगत सुधारमा थप ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो।

उनले विशेषगरी *‘अटो ईडीआईएस’*को व्यवस्था लागू गर्न सेबोनलाई सुझाव दिए। कारोबारपछि धितोपत्र हस्तान्तरण तथा सम्बन्धित प्रक्रियालाई थप स्वचालित र सहज बनाउन यस्तो व्यवस्था महत्वपूर्ण हुने उनले बताए।

ढकालले नियामक, ब्रोकर तथा पुँजीबजारका अन्य सरोकारवालाबीच निरन्तर समन्वय आवश्यक रहेको बताए।

पुँजीबजार विकासको मार्गचित्र प्रस्तुत

कार्यक्रममा स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसनका उपाध्यक्ष नितेश कुमार अग्रवालले पुँजीबजार विकाससम्बन्धी मार्गचित्र प्रस्तुत गरे।

उनले पुँजीबजारको संस्थागत विकास, प्रविधिगत सुधार, कारोबार प्रणालीको आधुनिकीकरण तथा बजारलाई थप प्रभावकारी बनाउने विषयमा मार्गचित्र प्रस्तुत गरेका थिए।

पुँजीबजारको दायरा विस्तार गर्न नयाँ उपकरणको विकास, बजार पूर्वाधारको सुधार र लगानीकर्तालाई सहज कारोबार वातावरण निर्माण गर्नुपर्नेमा पनि कार्यक्रममा जोड दिइएको थियो।

‘लगानीकर्ताको विश्वास नै बजारको सबैभन्दा ठूलो आधार’

नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघको पुँजीबजार फोरमका सभापति तथा पूर्वअध्यक्ष प्रियराज रेग्मीले पुँजीबजारको सबैभन्दा महत्वपूर्ण आधार लगानीकर्ता र उनीहरूको विश्वास भएको बताए।

सेबोन अध्यक्ष भट्टले प्रस्तुत गरेका सुधारका विचारलाई व्यवहारमा कार्यान्वयन गर्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले नियामक, ब्रोकर, सूचीकृत कम्पनी तथा अन्य सरोकारवाला एउटै दिशामा अघि बढ्नुपर्ने बताए।

उनले बजारमा लगानीकर्ताको विश्वास कायम राख्न नियमन प्रभावकारी हुनुका साथै बजारका सबै प्रक्रिया पारदर्शी र पूर्वानुमानयोग्य हुनुपर्ने बताए।

रेग्मीले ब्रोकर व्यवसायलाई पनि आधुनिक, प्रविधिमैत्री र सम्मानित व्यवसायका रूपमा विकास गर्नुपर्ने बताए। पुँजीबजार विस्तारमा ब्रोकर कम्पनीको भूमिका महत्वपूर्ण भएकाले व्यवसायलाई समयअनुकूल परिवर्तन गर्नुपर्ने उनको भनाइ थियो।

नयाँ प्रडक्ट र प्रविधिगत सुधारमा जोड

कार्यक्रममा नेपालको पुँजीबजारमा नयाँ वित्तीय उपकरण तथा आधुनिक कारोबार प्रणालीको विकास गर्नुपर्ने विषय प्रमुख रूपमा उठेको थियो।

बजारमा नयाँ प्रडक्ट थपिएसँगै लगानीकर्ताका लागि लगानीका विकल्प विस्तार हुने र दोस्रो बजारमा कारोबारको दायरा बढाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। त्यसका लागि नियामकीय स्पष्टता, जोखिम व्यवस्थापन र प्रविधिगत पूर्वाधारलाई सँगसँगै अघि बढाउनुपर्नेमा सहभागीले जोड दिएका थिए।

कार्यक्रममा सेबोन अध्यक्ष भट्टसहित बोर्डको व्यवस्थापन टोली, स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसनका पदाधिकारी तथा ८० भन्दा बढी ब्रोकर कम्पनीका प्रतिनिधि सहभागी थिए।

कार्यक्रमको सभापतित्व स्टक ब्रोकर्स एसोसिएसनका अध्यक्ष सागर ढकालले गरेका थिए भने महासचिव भक्तिराम घिमिरेले सञ्चालन गरेका थिए।