दुई महिनामै ४ खर्बभन्दा बढीको आयात, निर्यातको वृद्धिदर भने दोब्बर

काठमाडौँ । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामै नेपालले ४ खर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको वस्तु आयात गरेको छ। भन्सार विभागका अनुसार साउन र भदौमा ४ खर्ब १ अर्ब ५१ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात भएको हो। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा आयात ३१.५८ प्रतिशतले बढेको छ।

गत आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा ३ खर्ब ५ अर्ब १५ करोड ५० लाख रुपैयाँको वस्तु आयात भएको थियो। यस वर्ष आयातसँगै निर्यातमा भने अझ ठूलो वृद्धि देखिएको छ। समीक्षा अवधिमा निर्यात ६१.८६ प्रतिशतले बढेर ७६ अर्ब ५८ करोड ७५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ।

गत आर्थिक वर्षको साउन र भदौमा नेपालबाट ४७ अर्ब ३१ करोड ७६ लाख रुपैयाँको वस्तु निर्यात भएको थियो। यस वर्ष निर्यातको वृद्धिदर आयातको तुलनामा करिब दोब्बर छ।

आयाततर्फ पहिलो दुई महिनामा सबैभन्दा धेरै सोयाबिन तेल भित्रिएको छ। उक्त अवधिमा ३८ अर्ब ५ करोड रुपैयाँ बराबरको सोयाबिन तेल आयात भएको भन्सार विभागको तथ्यांक छ। त्यसपछि २८ अर्ब ३ करोड रुपैयाँको डिजेल र १६ अर्ब १३ करोड रुपैयाँको पेट्रोल आयात भएको छ।

त्यस्तै, एलपी ग्यास र रासायनिक मल पनि धेरै आयात हुने वस्तुको सूचीमा छन्। पेट्रोलियम पदार्थ, औद्योगिक कच्चा पदार्थ, खाद्यान्न तथा अन्य उपभोग्य वस्तुको आयात उच्च हुँदा समग्र आयात बढेको देखिन्छ।

सोयाबिन तेल निर्यातमा पनि अगाडि

निर्याततर्फ भने सोयाबिन तेल सबैभन्दा अगाडि छ। पहिलो दुई महिनामा ३६ अर्ब ४ करोड रुपैयाँ बराबरको सोयाबिन तेल निर्यात भएको छ।

निर्यात बढेसँगै कुल वैदेशिक व्यापारमा नेपालको निर्यात हिस्सा पनि बढेको छ। गत आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा कुल व्यापारमा निर्यातको हिस्सा १३.४२ प्रतिशत रहेकामा चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा बढेर १६.०२ प्रतिशत पुगेको छ।

आयातको हिस्सा भने कुल वैदेशिक व्यापारमा ८३.९८ प्रतिशत रहेको छ। यसले निर्यातको हिस्सा बढे पनि नेपालको वैदेशिक व्यापार अझै आयातमुखी रहेको देखाउँछ।

४ खर्ब ७८ अर्बको वैदेशिक व्यापार

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार ४ खर्ब ७८ अर्ब १० करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा कुल वैदेशिक व्यापार ३ खर्ब ५२ अर्ब ४७ करोड रुपैयाँ थियो। यस आधारमा कुल वैदेशिक व्यापार ३५.८४ प्रतिशतले बढेको हो।

आयात र निर्यात दुवै बढेपछि वैदेशिक व्यापारको आकार विस्तार भएको हो। तर आयातको आकार निर्यातभन्दा धेरै ठूलो रहेकाले व्यापार घाटा पनि फराकिलो भएको छ।

समीक्षा अवधिमा नेपालको व्यापार घाटा ३ खर्ब २४ अर्ब ९३ करोड रुपैयाँ पुगेको छ। गत आर्थिक वर्षको पहिलो दुई महिनामा व्यापार घाटा २ खर्ब ७५ अर्ब ८३ करोड रुपैयाँ थियो। यस वर्ष व्यापार घाटा २६.०२ प्रतिशतले बढेको हो।

निर्यातमा आएको उच्च वृद्धिले व्यापार घाटा विस्तारको दरलाई केही कम गरे पनि आयातको ठूलो आकारका कारण घाटा अझै ३ खर्ब रुपैयाँभन्दा माथि रहेको छ।

वीरगन्ज नाका अगाडि

नेपालको वैदेशिक व्यापारमा वीरगन्ज नाकाको हिस्सा सबैभन्दा ठूलो रहेको छ। कुल आयातमध्ये करिब ४९ प्रतिशत र कुल निर्यातमध्ये करिब ४४ प्रतिशत कारोबार वीरगन्ज नाकाबाट भएको छ।

त्यसपछि भैरहवा र विराटनगरलगायतका प्रमुख भन्सार नाकाबाट ठूलो परिमाणमा वैदेशिक व्यापार भइरहेको छ। सीमावर्ती प्रमुख नाकाबाट हुने आयात–निर्यातको ठूलो हिस्सा औद्योगिक कच्चा पदार्थ, पेट्रोलियम पदार्थ, खाद्यान्न र अन्य उपभोग्य वस्तुसँग सम्बन्धित छ।

पहिलो दुई महिनाको तथ्यांकले एकातर्फ नेपाली वस्तुको निर्यातमा उल्लेख्य सुधार देखाएको छ भने अर्कोतर्फ आयातको उच्च वृद्धि कायमै रहेको देखाउँछ। निर्यातको हिस्सा बढे पनि व्यापार घाटाको आकार ठूलो रहेकाले दीर्घकालीन रूपमा आन्तरिक उत्पादन र निर्यात क्षमता विस्तार गर्नुपर्ने चुनौती कायमै छ।