बैतडीमा छ घन्टा कृत्रिम श्वास दिएर नवजात शिशुको ज्यान बचाउने अनमी

बैतडी, नेपाल – बैतडीको सिगास गाउँपालिकामा एक अनमीले नवजात शिशुलाई छ घन्टासम्म लगातार कृत्रिम श्वास दिएर उसको ज्यान बचाएकी छिन्। यो असाधारण समर्पण र तदारुकताले दुर्गम क्षेत्रमा अग्रपंक्तिमा खटिएका स्वास्थ्यकर्मीहरूको महत्त्वपूर्ण भूमिका र नेपालको भौगोलिक विकटताले सिर्जना गरेका स्वास्थ्य सेवाका गम्भीर चुनौतीहरूलाई उजागर गरेको छ।

गत बिहीबार सिगास गाउँपालिका-४ की २० वर्षीया लक्ष्मी धामीलाई सुत्केरी बेथाले च्यापेपछि स्थानीयले उनलाई आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र कान्धारमा पुर्‍याएका थिए। गर्भअवस्थामा सबै स्वास्थ्य सूचकहरू सामान्य हुँदाहुँदै पनि, लक्ष्मीले रातको ९ बजे शिशुलाई जन्म दिइन्। तर, नवजात शिशुको अवस्था सामान्य देखिएन। शिशुमा रुने, हातखुट्टा चलाउने जस्ता सामान्य लक्षणहरू थिएनन् र श्वासप्रश्वास निकै सुस्त गतिमा चलेको थियो।

स्थितिको गम्भीरता बुझेर, शिशुको प्रसव गराएकी सोही स्वास्थ्य संस्थाकी अनमी जानकी पुजाराले तुरुन्तै गाउँपालिकाको स्वास्थ्य शाखामा शिशुको अवस्थाबारे जानकारी गराइन्। शिशुको अवस्था निकै नाजुक भएकाले तत्काल उच्चस्तरीय अस्पतालमा लैजानुपर्ने आवश्यकता थियो। पुजाराले यातायातको लागि माथिल्लो निकायमा पहलका लागि अनुरोध गरिन्। तर, रातिको समय भएकाले हेलिकप्टरबाट उद्धार गर्न सक्ने अवस्था थिएन। यसका साथै, स्वास्थ्य केन्द्रबाट ग्रामिण सडकसम्म पुग्न करिब चार घन्टा लाग्ने भएकाले सडक मार्गबाट पनि लैजान सम्भव थिएन। आशा मरेपछि नयाँ आमा लक्ष्मीको आँखामा आँसु भरिएका थिए।

अस्पताल लैजान असम्भवप्रायः भइसकेपछि, अनमी पुजारासँग एउटै मात्र विकल्प थियो: कृत्रिम श्वास दिने। स्थलमार्ग र हवाई मार्गको कुनै विकल्प नरहेको अवस्थामा अनमी पुजाराले आफ्नै मुखबाट कृतिम श्वास दिन थालिन्। रातको ९ बजेदेखि कृत्रिम श्वास दिन थालेकी पुजाराले लगातार छ घन्टासम्म अथक प्रयास गरिरहिन्। बिहानको ३ बजे शिशुले सानो स्वरमा रुन थालेपछि मात्रै पुजाराको ओठमा हाँसो छायो, र नवजात शिशुकी आमा लक्ष्मीले पनि आँसुसँगै मुस्कान दिइन्।

पुजाराका अनुसार अहिले शिशुको अवस्था सामान्य रहेको छ र उनी नियमित रूपमा सुत्केरी पश्चात गरिने जाँच गरिरहेकी छिन्। यस घटनाले दुर्गम क्षेत्रका स्वास्थ्य सेवाहरूको कठोर वास्तविकतालाई उजागर गरेको छ।

गाउँपालिकामा छ वटा स्वास्थ्य चौकी र पाँच वटा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्रहरू छन्। गाउँपालिकाका अनुसार यी अधिकांश सुविधाहरू, जसमा सबै बर्थिङ सेन्टरहरू पनि समावेश छन्, करारका कर्मचारीहरूद्वारा सञ्चालित छन्।

स्वास्थ्यमन्त्रीद्वारा अनमीको कार्यको प्रशंसा, समर्पित स्वास्थ्यकर्मीहरूको आवश्यकतामा जोड

बैतडीको सिगास गाउँपालिका-४ को आधारभूत स्वास्थ्य सेवा केन्द्र कान्धारकी अनमी जानकी पुजारालाई स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्री प्रदीप पौडेलद्वारा महत्वपूर्ण प्रशंसा गरिएको छ। एक शिशुको जीवन रक्षामा उनको ‘भगवानरुपी योगदान’ को लागि मन्त्रीले पुजारासँग फोनमा कुराकानी गरी बधाई दिएका थिए।

पौडेलले यस अवसरमा, धेरै चुनौती र कठिनाइहरूको बाबजुद पनि, स्थानीय, प्रदेश र संघीय स्तरमा स्वास्थ्य सेवाहरू सुधार र विस्तार गर्न निरन्तर प्रयास भइरहेको कुरामा जोड दिएका थिए ।

नागरिकहरूको जीवन रक्षाका लागि निरन्तर खटिरहने स्वास्थ्यकर्मीहरूको निरन्तर समर्पणलाई यस महत्वपूर्ण प्रयासमा अत्यन्तै महत्वपूर्ण मानिएको छ।

मन्त्री पौडेलले देशभरका ‘जानकी र अरु धेरै जानकीहरू’ प्रति गहिरो सम्मान व्यक्त गरेका थिए ।

“देशलाई साँच्चै तपाईंहरूजस्तै स्वास्थ्यकर्मीको खाँचो छ” भन्दै पौडेलले  स्वास्थ्यकर्मीहरूले पुर्‍याएको योगदानको पक्कै पनि मूल्यांकन हुने आश्वासन दिएका छन् ।