बाल गोपनीयतामाथि कडा निगरानी : टिकटकलाई ४० करोड डलरको झट्का

काठमाडौं । बालबालिकाको अनलाइन गोपनीयता संरक्षणमा कमजोरी देखिएको आरोपमा टिकटक र यसको अभिभावक कम्पनी बाइटडान्सले अमेरिकासँगको मुद्दा टुंग्याउन ४० करोड अमेरिकी डलर तिर्न सहमति जनाएको छ।

यो सम्झौता रकमभन्दा पनि सामाजिक सञ्जाल कम्पनीहरूले बालबालिकाको व्यक्तिगत तथ्यांक कसरी संकलन र प्रयोग गर्छन् भन्ने विषयमा अमेरिकी नियामकको कडाइका रूपमा हेरिएको छ।

अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले सन् २०२४ मा टिकटक र बाइटडान्सविरुद्ध मुद्दा दायर गरेको थियो। कम्पनीहरूले १३ वर्षमुनिका बालबालिकाको व्यक्तिगत जानकारी अभिभावकको अनुमति नलिई संकलन गरेको र त्यस्ता प्रयोगकर्ताको गोपनीयता पर्याप्त रूपमा सुरक्षित नगरेको आरोप थियो।

सम्झौताअनुसार टिकटकले ३० करोड डलर तत्काल तिर्नेछ। बाँकी १० करोड डलर भने टिकटकको पूर्ववर्ती म्युजिकल.लीसँग सम्बन्धित सन् २०१९ को पुरानो सहमति आदेश खारेज भएपछि तिर्नुपर्नेछ।

पुरानो विवादसँग पनि जोडियो

टिकटकको पछिल्लो मुद्दा नयाँ मात्र होइन। बाइटडान्सले सन् २०१७ मा म्युजिकल.ली खरिद गरेर पछि त्यसलाई टिकटकमा विलय गरेको थियो। म्युजिकल.लीले पनि बालबालिकाको व्यक्तिगत जानकारी अभिभावकको सहमतिबिना संकलन गरेको आरोपमा सन् २०१९ मा अमेरिकी नियामकको कारबाही भोगेको थियो।

त्यतिबेला ५७ लाख डलर जरिवाना तिराइएको थियो। पछिल्लो ४० करोड डलरको सम्झौतामा त्यही पुरानो सहमति आदेश पनि जोडिएको छ।

मुद्दापछि टिकटकको संरचनामा परिवर्तन

सन् २०२४ मा मुद्दा दायर भएयता टिकटकको अमेरिकी व्यवसायमा स्वामित्व, व्यवस्थापन, अनुपालन प्रणाली र गोपनीयता अभ्यासमा परिवर्तन भएको अमेरिकी न्याय मन्त्रालयले जनाएको छ। कम्पनीले बाल प्रयोगकर्ताको सुरक्षा, उमेर नियन्त्रण र अभिभावकीय निगरानीसम्बन्धी व्यवस्था सुधार गरेको बताइएको छ।

त्यसैले पछिल्लो सम्झौतालाई केवल आर्थिक दण्डका रूपमा मात्र नभई डिजिटल प्लेटफर्ममा बालबालिकाको डेटा संरक्षणलाई व्यवसायिक अनुपालनको अनिवार्य हिस्सा बनाउने दबाबका रूपमा पनि हेरिएको छ।

अमेरिका बाहिर पनि बढ्दैछ दबाब

टिकटकमाथि अमेरिकामा मात्रै निगरानी बढेको होइन। युरोपेली संघले डिजिटल सेवा ऐनअन्तर्गत बालबालिकाको सुरक्षा र अकाउन्ट सेटिङसँग सम्बन्धित विषयमा कम्पनीमाथि अनुसन्धान गरिरहेको छ। बेलायतको अफकमले पनि बालबालिकाको सुरक्षा र उमेर प्रमाणीकरणसम्बन्धी टिकटकका अभ्यासमाथि अनुसन्धान अघि बढाएको छ।

यसले सामाजिक सञ्जालको आगामी प्रतिस्पर्धा केवल प्रयोगकर्ता संख्या र विज्ञापन आम्दानीमा सीमित नरहने देखाएको छ। बालबालिकाको डेटा सुरक्षा, उमेर प्रमाणीकरण र गोपनीयता संरक्षणमा कम्पनीले कति प्रभावकारी प्रणाली बनाउँछ भन्ने विषय पनि नियामकीय मूल्यांकनको महत्वपूर्ण आधार बन्दै गएको छ।