काठमाडौं, बैंकिङ प्रणालीमा पर्याप्त तरलता, निक्षेपको लागतमा कमी तथा कर्जाको माग अपेक्षाकृत कमजोर रहँदा वाणिज्य बैंकहरूको आधार दर (बेसरेट) घट्ने क्रम जारी रहेको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमाससम्म आइपुग्दा सबै २० वाणिज्य बैंकको बेसरेट अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा घटेको छ।
बैंकहरूले प्रकाशित गरेको वित्तीय विवरणअनुसार आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को चौथो त्रैमासमा वाणिज्य बैंकहरूको औसत बेसरेट ६.०४ प्रतिशत रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को सोही अवधिमा घटेर ४.८६ प्रतिशतमा झरेको छ। यसअनुसार एक वर्षमा औसत बेसरेट १.१८ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
बैंकिङ प्रणालीमा उच्च तरलता कायम रहनु, निक्षेपको ब्याजदर घटेसँगै बैंकहरूको निक्षेप लागत कम हुनु तथा कर्जाको माग अपेक्षाकृत कमजोर रहनुलाई बेसरेट घट्नुका प्रमुख कारणका रूपमा हेरिएको छ।

नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकको सबैभन्दा धेरै गिरावट
एक वर्षको अवधिमा सबैभन्दा धेरै बेसरेट घटाउने बैंकमा नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंक रहेको छ। बैंकको बेसरेट ६.४४ प्रतिशतबाट घटेर ४.६४ प्रतिशतमा आएको छ। यससँगै बैंकको बेसरेट १.८० प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ।
प्रभु बैंकको बेसरेट ६.६६ प्रतिशतबाट ४.९९ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको बेसरेट १.६७ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
त्यस्तै, प्राइम कमर्सियल बैंकको बेसरेट ६.४९ प्रतिशतबाट ४.९५ प्रतिशत, लक्ष्मी सनराइज बैंकको ६.५० प्रतिशतबाट ५.०५ प्रतिशत र नबिल बैंकको ५.८३ प्रतिशतबाट ४.४४ प्रतिशतमा झरेको छ। यी बैंकको बेसरेट क्रमशः १.५४, १.४५ र १.३९ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
हिमालयन बैंकको बेसरेट ६.६३ प्रतिशतबाट ५.३१ प्रतिशत तथा सिद्धार्थ बैंकको ६.३४ प्रतिशतबाट ५.०२ प्रतिशतमा आएको छ। दुवै बैंकको बेसरेट १.३२ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
कृषि विकास बैंकको बेसरेट ५.८७ प्रतिशतबाट ४.५६ प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको बेसरेट १.३१ प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ।
### अधिकांश बैंकको बेसरेट एक प्रतिशतभन्दा बढी घट्यो
माछापुच्छ्रे बैंकको बेसरेट ६.३० प्रतिशतबाट ५.०४ प्रतिशत, सिटिजन्स बैंकको ६.२५ प्रतिशतबाट ५.०४ प्रतिशत, एनआईसी एशिया बैंकको ७.०४ प्रतिशतबाट ५.८३ प्रतिशत तथा सानिमा बैंकको ६.१२ प्रतिशतबाट ४.९१ प्रतिशतमा झरेको छ। यी बैंकको बेसरेट क्रमशः १.२६, १.२१, १.२१ र १.२१ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
नेपाल बैंकको बेसरेट ५.५८ प्रतिशतबाट ४.४५ प्रतिशत, एभरेस्ट बैंकको ५.३६ प्रतिशतबाट ४.२५ प्रतिशत तथा एनएमबी बैंकको ६.२२ प्रतिशतबाट ५.११ प्रतिशतमा आएको छ। यी बैंकको बेसरेट क्रमशः १.१३, १.११ र १.११ प्रतिशत बिन्दुले घटेको छ।
त्यस्तै, ग्लोबल आइएमई बैंकको बेसरेट ५.७६ प्रतिशतबाट ४.७५ प्रतिशत तथा नेपाल एसबीआई बैंकको ६.२१ प्रतिशतबाट ५.२१ प्रतिशतमा झरेको छ। दुवै बैंकको बेसरेट क्रमशः १.०१ र १ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
कुमारी बैंकको बेसरेट सबैभन्दा कम घट्यो
राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकको बेसरेट ४.७८ प्रतिशतबाट ४.२० प्रतिशतमा झरेको छ। बैंकको बेसरेट ०.५८ प्रतिशत बिन्दुले घटेको हो।
स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक नेपालको बेसरेट ४.९६ प्रतिशतबाट ४.४२ प्रतिशतमा आएको छ। यसमा ०.५४ प्रतिशत बिन्दुको कमी आएको छ।
सबैभन्दा कम बेसरेट घट्नेमा कुमारी बैंक रहेको छ। बैंकको बेसरेट ५.४४ प्रतिशतबाट ५.०८ प्रतिशतमा झरेको छ। एक वर्षमा बैंकको बेसरेट ०.३६ प्रतिशत बिन्दुले मात्र घटेको हो।
समग्रमा, वाणिज्य बैंकहरूको बेसरेटमा आएको गिरावटले बैंकहरूको कर्जाको मूल्य निर्धारणमा समेत प्रभाव पार्ने देखिन्छ। विशेषगरी निक्षेपको लागत घट्दै जाँदा बेसरेटमा आएको कमीले ऋणीका लागि कर्जाको ब्याजदर केही सहज हुने अवस्था बनेको छ।



