इरानसँग कारोबार गर्ने देशलाई ट्रम्पको चेतावनी, ‘ठूलो आर्थिक क्षति बेहोर्नुपर्ने’

काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग व्यापार तथा आर्थिक कारोबार गर्ने देशमाथि समेत कडा कारबाही गर्ने चेतावनी दिएका छन्। इरानमाथि सैन्य तथा आर्थिक दबाब बढाइरहेका बेला ट्रम्पको पछिल्लो घोषणाले द्वन्द्वको प्रभाव इरानबाहिरका मुलुकसम्म फैलिन सक्ने संकेत गरेको छ।

ट्रम्पले बुधबार सामाजिक सञ्जाल ‘ट्रुथ सोसल’मार्फत कुनै पनि देशले आफ्ना वित्तीय संस्था, व्यवसाय, विमानस्थल वा सरकारी निकायमार्फत इरानलाई सहयोग गरे ठूलो आर्थिक परिणाम भोग्नुपर्ने चेतावनी दिएका हुन्।

उनले इरानमाथि अहिलेसम्मकै ठूलो आर्थिक दबाब अभियान अघि बढाउने घोषणा गर्दै तेल तस्करी, स्वाप लाइन, नगद स्थानान्तरण, एक्सचेन्ज हाउस, जहाज दर्ता तथा इरानले प्रयोग गर्ने अगाडि कम्पनीमार्फत हुने कारोबार तत्काल रोक्नुपर्ने बताएका छन्।

तर कुन देश वा संस्थामाथि कस्तो प्रकारको कारबाही गरिनेछ भन्ने उनले स्पष्ट पारेका छैनन्।

इरानको आर्थिक नाकाबन्दी थप कडा बनाउने प्रयास

अमेरिकाले केही महिनादेखि ‘अपरेसन इकोनोमिक फ्युरी’ नामक अभियानमार्फत इरानका आर्थिक स्रोत सीमित गर्ने प्रयास गरिरहेको छ। अमेरिकी अर्थमन्त्री स्कट बेसेन्टले पनि इरानलाई विश्व अर्थतन्त्रबाट अलग्याउने अभियान थप तीव्र पारिने बताएका छन्।

पछिल्लो घोषणाले भने अमेरिकी प्रतिबन्धको दायरा इरानसँग प्रत्यक्ष कारोबार गर्ने तेस्रो मुलुकसम्म विस्तार हुन सक्ने जोखिम बढाएको छ। यसले इरानसँग व्यापारिक सम्बन्ध भएका मुलुकका बैंक, कम्पनी, जहाज तथा वित्तीय कारोबारमा थप दबाब पर्न सक्ने देखिन्छ।

हर्मुजको असरले बढाएको आर्थिक जोखिम

इरान र अमेरिकाबीचको युद्धका कारण विश्वको महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गमध्ये एक हर्मुज जलघाँटी हुँदै हुने जहाज आवतजावत प्रभावित हुँदै आएको छ। जलघाँटीमा सुरक्षा जोखिम बढेपछि तेल तथा अन्य वस्तुको ढुवानीमा कमी आएको छ।

डिजिटल सञ्चारमाध्यम एक्सियोसका अनुसार अमेरिकी सेनाले पछिल्ला साताहरूमा दैनिक करिब १५ देखि २० वटा जहाजलाई हर्मुज जलघाँटीभित्र र बाहिर आवतजावत गर्न सहयोग गरिरहेको छ। तर ती जहाजले युद्धअघि ढुवानी गर्दै आएकोभन्दा करिब आधा मात्रामा तेल बोकिरहेका छन्।

यसको असर इरानको अर्थतन्त्रमा मात्र नभई विश्वव्यापी ऊर्जा आपूर्ति, ढुवानी लागत र व्यापारिक कारोबारमा समेत पर्न सक्ने जोखिम छ।

युएईमाथि पनि बढ्यो दबाब

यसैबीच, संयुक्त अरब इमिरेट्स (युएई) ले इरानसँगका सबै आर्थिक सम्झौता स्थगित गर्ने घोषणा गरेको छ। युएईले इरानमाथिबाट दुईवटा ब्यालेस्टिक क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको आरोप लगाएको छ।

युद्धअघि युएई अमेरिकी प्रतिबन्धमा रहेको इरानको प्रमुख व्यापारिक साझेदारमध्ये एक थियो। दुई देशबीच लामो समयदेखिको व्यापारिक, सांस्कृतिक तथा ऐतिहासिक सम्बन्ध रहेकाले युएईको पछिल्लो निर्णयलाई इरानको क्षेत्रीय आर्थिक सम्बन्धमा आएको महत्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ।

युद्धको प्रभाव व्यापारसम्म

अमेरिका र इरानबीच पछिल्ला दिनमा संवादका लागि सन्देश आदानप्रदान भइरहे पनि ट्रम्पले वार्ता रोकिएको बताएका छन्। उनले हर्मुज जलघाँटीलाई लिएर समेत कडा अभिव्यक्ति दिँदै आएका छन्।

इरानमाथि सैन्य दबाबसँगै आर्थिक नाकाबन्दी विस्तार गर्ने अमेरिकी रणनीतिले अब इरानसँग कारोबार गर्ने अन्य देशलाई समेत कठिन छनोटको अवस्थामा पुर्‍याउन सक्छ।