‘लेभलिङ द प्लेइङ फिल्ड’: क्रिकेट रंगशालाबाट बालअधिकारको सन्देश

काठमाडौं, ४ मंसिर २०८२ — नेपालमा लैङ्गिक समानता र बालअधिकारको एजेन्डालाई प्राथमिकतामा राख्दै संयुक्त राष्ट्रसंघीय बाल कोष (युनिसेफ) ले यस वर्ष नेपाल क्रिकेट संघ (क्यान) र अष्ट्रेलियाली दूतावाससँगको रणनीतिक साझेदारीमा विश्व बाल दिवस २०२५ मनाएको छ। किर्तिपुरस्थित त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रंगशालामा आयोजित ‘लेभलिङ द प्लेइङ फिल्ड’ (समान अवसरको खेल मैदान) नामक विशेष कार्यक्रमले क्रिकेटको व्यापक लोकप्रियतामार्फत देशभरका बालबालिका, विशेषगरी किशोरीहरूका लागि समान अवसर सुनिश्चित गर्ने लक्ष्य लिएको छ।

विश्व बाल अधिकार महासन्धि स्वीकृत भएको गौरवशाली दिन (२० नोभेम्बर) को सम्झनामा मनाइने यस दिवसको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा ३०० भन्दा बढी बालबालिका सहभागी थिए। कार्यक्रमको मुख्य आकर्षण राष्ट्रिय महिला क्रिकेट टोलीसँग बालबालिकाको मैत्रीपूर्ण क्रिकेट खेल थियो, जसले खेलकुदलाई सशक्तिकरणको माध्यमको रूपमा स्थापित गरेको छ।

यस विशेष पहलले नेपालका किशोरीहरूले अझै पनि सामना गरिरहेका ज्वलन्त चुनौतीहरूलाई सशक्त रूपमा उजागर गरेको छ। तथ्याङ्क अनुसार, नेपालमा ३० लाखभन्दा बढी किशोरीहरू भविष्यका नेता तथा परिवर्तनका वाहक भए पनि, उनीहरूमध्ये तीनमध्ये एकको १८ वर्ष नपुग्दै विवाह हुने गरेको छ। यसका साथै, उच्च माध्यमिक तहमा जान योग्य भएका १५ प्रतिशतभन्दा बढी किशोरीहरू पढाइ छाड्न वा कहिल्यै भर्ना नहुने अवस्थामा छन्।

कार्यक्रममा आफ्ना विचार राख्दै श्री गम्भीर समुद्र सेतु माध्यमिक विद्यालयकी १३ बर्षीय मनुष्का राणामगरले भनिन्, “हामीले मागेको केवल समान अवसर हो। बालिकालाई सिक्न दिनुहोस्, आफ्नो निर्णय आफैं लिन दिनुहोस् र नेतृत्व गर्न दिनुहोस्। आज हामीमा लगानी गर्नुभयो भने, हामी भोलि सबैका लागि अझ राम्रो भविष्य बनाउन सक्छौँ।”

कार्यक्रमका प्रमुख अतिथि माननीय युवा तथा खेलकुद मन्त्री श्री बब्लु गुप्ताले क्यान, अष्ट्रेलियाली राजदूत र युनिसेफलाई युवाहरूलाई संलग्न गराउने तथा सशक्त बनाउने कार्यप्रति धन्यवाद ज्ञापन गरे।

नेपालका लागि अष्ट्रेलियाली राजदूत महामहिम श्री लियान जोन्स्टनले युनिसेफसँगको साझेदारीमा नेपालका किशोरीहरूको शिक्षा निरन्तरता, स्वास्थ्य सेवामा पहुँच तथा विवाह र मातृत्व ढिलो गर्न सहयोग गरिरहेकोमा गर्व व्यक्त गरिन्। उनले थपिन्, “उनीहरूको शिक्षा, सीप र आत्मविश्वासमा लगानी गर्नु भनेको नेपालको भविष्यमा लगानी गर्नु हो। सशक्त बालिकाहरूले सबल समुदाय तथा समृद्ध परिवार र समाज निर्माण गर्छन्।”

क्यानका अध्यक्ष श्री चतुर बहादुर चन्दले क्रिकेटलाई केवल खेल मात्र नभई आत्मविश्वास, अनुशासन र नेतृत्वजस्ता गुणहरू विकास गर्ने मंचको रूपमा चित्रण गरे।

युनिसेफ नेपालकी प्रतिनिधि श्री एलिस अकुंगाले सबै साझेदारहरूलाई धन्यवाद दिँदै बालबालिकालाई हौसला दिइन्: “तपाईंहरू नै भोलिका परिवर्तनकर्ता हुनुहुन्छ। सपना देखिरहनुहोस्, खेलिरहनुहोस् र आफ्नो आवाज उठाइरहनुहोस्। भविष्य तपाईंहरूको हो— र हामी सबै मिलेर साँच्चिकै समान अवसरको मैदान बनाउन सक्छौँ।”

विश्व बाल दिवसको अवसरमा, युनिसेफले भाइबर, व्हाट्सएप र मेसेन्जरमा उपलब्ध ‘यु-रिपोर्ट पोल’ पनि सुरु गरेको छ। यसले बालबालिका र युवाहरूलाई बालअधिकारबारे आफ्ना विचार व्यक्त गर्न र उनीहरूका लागि महत्वपूर्ण समाधान बनाउने प्रक्रियामा प्रत्यक्ष सहभागी हुन सक्षम बनाउनेछ।

युनिसेफको यो पहलले बालअधिकारको रक्षा र लैङ्गिक समानता प्रवर्द्धनका लागि खेलकुद र कूटनीतिक साझेदारीको महत्वलाई स्पष्ट रूपमा देखाएको छ। अबको चुनौती भनेको यी प्रतिबद्धताहरूलाई नेपालभरका सीमान्तकृत बालबालिकाको जीवनमा दीर्घकालीन र अर्थपूर्ण परिवर्तनमा रूपान्तरण गर्नु हो।