एलन मस्कद्वारा “अमेरिका पार्टी” को घोषणा, “दुई -दलीय प्रणाली” लाई चुनौती दिने दाबी

प्रविधि उद्यमी एलन मस्कले “अमेरिका पार्टी” को स्थापनाको घोषणा गर्दै यसलाई अमेरिकाको “दुई -दलीय प्रणाली” को विरुद्धमा नयाँ राजनीतिक शक्तिको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्। यो कदम राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसँगको उनको हप्तौँ लामो विवादपछि आएको हो, विशेषगरी एउटा ठूलो खर्च विधेयकलाई लिएर जसलाई मस्कले वित्तीय रूपमा गैरजिम्मेवारपूर्ण करार गरेका थिए।

आफ्नो स्वामित्वमा रहेको प्लेटफर्म एक्स (X) मा एक पोस्टमार्फत, मस्कले पार्टीलाई भ्रष्टाचार, कुप्रबन्धन, र मतदाताभन्दा पनि सल्लाहकारहरूको इशारामा चल्ने राजनीतिक व्यवस्थाको प्रतिक्रियाको रूपमा व्याख्या गरेका छन्। पार्टीको वेबसाइट तत्कालै लाइभभएको थियो र केही घण्टाभित्रै यसको सामाजिक सञ्जाल पेजहरूमा हजारौँले फलो गरेका थिए, जसले तत्कालै गम्भीर राजनीतिक बहस छेडेको छ ।

एलन मस्कलाई नयाँ राजनीतिक दल घोषणा गर्न केले प्रेरित गर्‍यो?

एलन मस्कको नयाँ राजनीतिक दल घोषणा गर्ने निर्णय आकस्मिक थिएन। यो राष्ट्रपति ट्रम्पसँगको कटु सार्वजनिक विभाजनपछि आएको हो, जसले एक समय मस्कलाई आफ्नो वर्तमान दोस्रो कार्यकालमा प्रमुख आर्थिक सल्लाहकारको रूपमा अगाडि बढाएका थिए।

कांग्रेसले ट्रम्पको “वान बिग ब्युटिफुल बिल” पारित गरेपछि तनाव बढेको थियो, जुन एउटा व्यापक संघीय खर्च प्याकेज थियो जसको मस्कले कडा विरोध गरेका थिए। उनले यस कानूनलाई रूढिवादी वित्तीय सिद्धान्तहरूको विश्वासघातको रूपमा आलोचना गर्दै सांसदहरूलाई संयमताको प्रचार गर्दा ठूलो खर्च स्वीकृत गरेकोमा पाखण्डको आरोप लगाए।

विधेयक पारित हुनु नै अन्तिम ट्रिगर थियो। मस्कलाई लाग्यो कि रिपब्लिकन नेताहरूले सीमित सरकार र स्वतन्त्र बजार नीतिहरूप्रति आफ्नो प्रतिबद्धता त्यागेका छन्, जसले मतदाताहरूलाई साँचो विकल्पविहीन बनाएको छ। उनले तेस्रो पक्ष गठन गर्ने बारे लाखौं एक्स प्रयोगकर्ताहरूसँग जनमत सर्वेक्षण गरेर सार्वजनिक असन्तुष्टिमाथि काम गर्ने अवसर पनि देखे। ६५ प्रतिशतभन्दा बढीले यो विचारलाई समर्थन गरेपछि, उनले त्यसलाई जनादेशको रूपमा लिए।

मस्कले अमेरिका पार्टीलाई “सामान्य ज्ञान” मा आधारित जनआन्दोलनको रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्, जुन दुवै स्थापित दलभन्दा फरक छ। उनको सन्देशले डेमोक्र्याटहरूप्रति मात्र नभई आफ्नो पहिचान गुमाएको रिपब्लिकन पार्टीप्रति पनि निराशा व्यक्त गर्छ। यो घोषणा स्वतन्त्रता दिवस पछिको क्षणसँग मेल खाने गरी गरिएको थियो, जसले पुरानो राजनीतिक मान्यताहरूबाट अलगावको प्रतिनिधत्व गर्छ ।

मस्कका अनुसार ‘अमेरिका पार्टी’को सिद्धान्त के हो?

यद्यपि अमेरिका पार्टीले औपचारिक नीति जारी गरिसकेको छैन, यसको प्रारम्भिक सन्देशले एलन मस्कको व्यापक विश्वदृष्टि झल्काउँछ — जुन वित्तीय अनुशासन, नियमन खुकुलो पार्ने, र गहिरो जरा गाडेका राजनीतिक स्वार्थहरूको कडा आलोचनामा आधारित छ। अमेरिका पार्टीले आफूलाई केवल मध्यमार्गी वा नरमपन्थीको रूपमा नभई प्रणालीगत कार्यहीनताको चुनौतीको रूपमा प्रस्तुत गरेको देखिन्छ। मस्कले कर्पोरेट कल्याण, फुटेको सरकार, र नागरिक स्वतन्त्रताको क्षयलाई प्रोत्साहन गरेकोमा डेमोक्र्याट र रिपब्लिकन दुवैलाई बारम्बार निशाना बनाएका छन्। उनको वक्तृत्वले परम्परागत संस्थाहरूबाट शक्तिलाई विकेन्द्रीकृत, प्रविधि-संचालित शासनतर्फ सार्ने इच्छा पनि देखाउँछ।

पार्टीले अध्यागमन, स्वास्थ्य सेवा, वा जलवायु परिवर्तनमा विशेष अडान अपनाउँछ कि अपनाउँदैन भन्ने अस्पष्ट छ। तर अहिलेको लागि, मस्क दुवै पक्षसँगको निराशा र थकानमा भरोसा गरिरहेका छन्। पार्टीले असन्तुष्ट रूढिवादीहरू, स्वतन्त्रतावादीहरू, र स्थापनाको राजनीतिप्रति शङ्कालु युवा मतदाताहरूलाई आकर्षित गर्ने सम्भावना छ — जुन गठबन्धनलाई मस्कले राजनीतिक रूपमा उपयुक्त ठान्छन्।

डोनाल्ड ट्रम्पले मस्कको राजनीतिक महत्वाकांक्षाप्रति कस्तो प्रतिक्रिया दिएका छन्?

डोनाल्ड ट्रम्पले एलन मस्कको चुनौतीलाई हल्का रूपमा लिएका छैनन्। एक समय नजिकका सहयोगी, दुवै मस्कले ट्रम्पको प्रमुख बजेट कानूनको सार्वजनिक रूपमा निन्दा गरेपछि मुखर विरोधी बनेका छन्। राष्ट्रपतिले व्यक्तिगत र राजनीतिक धम्कीका साथ जवाफ फर्काएका छन्। आफ्नो सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ट्रुथ सोसलमा, ट्रम्पले मस्कको नागरिकताको उपहास गर्दै उनलाई दक्षिण अफ्रिकी “विदेशी” भनेर सम्बोधन गरे जसलाई “घर फर्काउनुपर्ने” बताए।

उनले मस्कका व्यवसायहरूको, जसमा टेस्ला र स्पेसएक्स दुवै पर्छन् र जसले ऐतिहासिक रूपमा सरकारी ठेक्का र अनुदानबाट लाभ उठाएका छन्, संघीय अनुसन्धानकर्ताहरूले समीक्षा गर्ने विचार पनि अघि सारेका छन्। मस्कका कम्पनीहरूले छानबिनको सामना गर्नुपर्ने सुझाव एक चेतावनी थियो: ट्रम्पलाई चुनौती दिँदा परिणाम भोग्नुपर्छ।

ट्रम्पका सहयोगीहरू, जस्तै स्टिभ ब्यानन, अझ अगाडि बढेर मस्कलाई राष्ट्रिय हितलाई कमजोर पारेको र उनको “अमेरिका फर्स्ट” एजेन्डाको अपमान गरेको आरोप लगाएका छन्। ब्याननले त एक प्राकृतिक नागरिकले नयाँ राजनीतिक दल स्थापना गर्ने वैधानिकतामाथि पनि प्रश्न उठाए। यो कटुता केवल नीतिगत असहमतिभन्दा पर ।

मस्कको अमेरिका पार्टीले ट्रम्पको राजनीतिक प्रभुत्वलाई प्रत्यक्ष रूपमा खतरामा पार्छ, विशेष गरी २०२६ को मध्यावधि चुनाव नजिकिँदै गर्दा। यदि मस्कको आन्दोलनले पर्याप्त रिपब्लिकन समर्थनलाई खलबल्याउन सक्यो भने, यसले मुख्य स्विङ स्टेटहरूमा ट्रम्प-समर्थित उम्मेदवारहरूको सम्भावनालाई बिगार्न सक्छ। उनीहरूको विवाद, जुन एक समय सुस्त थियो, अब अप्रत्याशित परिणामका साथ पूर्ण-स्तरीय राजनीतिक युद्धमा परिणत भएको छ।

के ‘अमेरिका पार्टी’ एउटा गम्भीर आन्दोलनको सुरुवात हो वा केवल एक नौटंकी?

आलोचकहरूले एलन मस्कको नयाँ पार्टीलाई अवरोधका लागि परिचित व्यक्तिको अर्को बोल्ड दाबी—भन्दै खारेज गर्छन्। उनीहरूले मस्कबाहेक औपचारिक संरचना, प्लेटफर्म, वा नेतृत्वको अभावलाई औंल्याउँछन्। यद्यपि, अरू सम्भावित प्रभावलाई कम नआँक्न चेतावनी दिन्छन्। यदि उनले राजनीतिमा पनि त्यही रणनीति अपनाउन सके भने, अमेरिका पार्टीले छिट्टै लोकप्रियता प्राप्त गर्न सक्छ, विशेष गरी यथास्थितिसँग असन्तुष्ट स्वतन्त्र र युवा मतदाताहरू माझ।

पार्टीको वेबसाइट मार्फत तीव्र रूपमा बढ्दो अनलाइन संलग्नता, र प्रारम्भिक चन्दा संकलन प्रयासहरू चलिरहेका छन्। यसबाहेक, मस्कको थोरै सङ्ख्यामा जित्न सकिने कांग्रेस जिल्लाहरूलाई लक्षित गर्ने योजनाले रणनीतिक सोचलाई संकेत गर्छ, न कि केवल देखावालाई।

यदि केही सिट मात्र जिताउन वा प्रभावित गर्न सफल भयो भने, पार्टीले आफ्नो आकारको तुलनामा असमान रूपमा शक्ति प्रयोग गर्न सक्छ। चुनावी सफलताको भविष्यवाणी गर्न धेरै चाँडो भए पनि, अमेरिका पार्टीलाई एउटा गौण घटनाको रूपमा लेख्नुल मस्कको अनौठा विचारहरूलाई मुख्यधाराको वास्तविकतामा परिणत गर्ने इतिहासलाई बेवास्ता गर्नु हो।

के मस्कको पार्टीले २०२६ को मध्यावधि चुनावलाई प्रभाव पार्न सक्छ?

निश्चित रूपमा—र त्यही नै लक्ष्य जस्तो देखिन्छ। एलन मस्कले संकेत गरेका छन् कि अमेरिका पार्टीले २०२६ मा मुट्ठीभर हाउस र सिनेट दौडहरूमा ध्यान केन्द्रित गर्नेछ, जहाँ सानो परिवर्तनले परिणाम बदल्न सक्ने पातलो मार्जिन भएका जिल्लाहरूलाई लक्षित गर्नेछ। उनको रणनीति रातारात राष्ट्रिय गठबन्धन निर्माण गर्ने होइन, बरु विवादास्पद कानूनमा निर्णायक भोट बनेर वाशिंगटनमा प्रभाव सिर्जना गर्ने हो।

प्रारम्भिक जनमत सर्वेक्षणले दुवै प्रमुख दलहरूप्रति निराशा बढिरहेको देखाउँछ, र यदि अमेरिका पार्टीले स्थानीय विश्वसनीयताका साथ आकर्षक उम्मेदवारहरू प्रस्तुत गर्छ भने, यसले स्वतन्त्र र केही मध्यम रिपब्लिकन वा डेमोक्र्याटहरूलाई समेत आकर्षित गर्न सक्छ। यसैले राजनीतिक विश्लेषकहरूले यसको अपरम्परागत सुरुवातको बाबजुद मस्कको कदमलाई गम्भीरतापूर्वक लिन थालेका छन्।

अमेरिका पार्टीले सामना गरिरहेका कानुनी र तार्किक अवरोधहरू के-के हुन्?

संयुक्त राज्य अमेरिकामा राजनीतिक दल गठन गर्नु अवधारणात्मक रूपमा सरल भए पनि यसको कार्यान्वयन जटिल छ।  व्यवस्थित पूर्वाधार वा व्यावसायिक कर्मचारी नभएको हालको अवस्थामा अमेरिका पार्टीलाई द्रुत संगठनात्मक विस्तारको पनि आवश्यकता पर्नेछ।

यसले आफ्नो ब्यानरमुनि उम्मेदवारहरू चलाउने वा मस्कको लक्ष्यहरूप्रति सहानुभूति राख्ने स्वतन्त्रहरूलाई समर्थन गर्ने निर्णय पनि गर्नुपर्नेछ। यदि पार्टीले २०२६ को चुनावमा प्रतिस्पर्धा गर्ने हो भने, चन्दा संकलन, सन्देश प्रवाह, र उम्मेदवार भर्ती द्रुत गतिमा बढाउनुपर्नेछ।  व्यवस्तित पूर्वाधार र व्यावसायिक क्याम्पेन कर्मचारी नभएको हालको अवस्थामा अमेरिका पार्टीलाई द्रुत संगठनात्मक विस्तारको आवश्यकता पर्नेछ।पार्टीले आफ्ना प्रत्यक्ष उम्मेदवारहरू उठाउने कि मस्कको उद्देश्यसँग मिल्ने स्वतन्त्र उम्मेदवारहरूलाई समर्थन गर्ने भन्ने कुरा पनि निर्धारण गर्नुपर्छ। यदि पार्टीले २०२६ को चुनाव लड्ने विचार राखेको छ भने कोष सङ्कलन, सन्देश प्रवाह र कार्यकर्ता भर्ति द्रुत गतिमा बढाउनुपर्नेछ।

मस्कसँग यी कार्यहरुलाई सहयोग पुर्याउन मनग्गे आर्थिकआर्थिक स्रोतहरू छन्, तर पैसाले मात्र जमीनी तहको राजनीतिक आधारभूत कार्यहरुलाई प्रतिस्थापन गर्न सक्दैन। पार्टीले मिडियाद्वारा गरिने छानबिन, विपक्षीले गर्ने अनुसन्धान, र सम्भावित कानुनी चुनौतीहरू वा तल्लो तहको राजनीतिक आधारभूत कार्यहरू पनि पार गर्नुपर्छ। सारमा, दल घोषणा गर्न सजिलो भए पनि, त्यसका लागि आफ्नो अनुकुलका मतदाता तयार गर्नु अथवा मतदाता-मुखी शक्तिमा रूपान्तरण गर्नु विश्वको सबैभन्दा धनी व्यक्तिको लागि पनि एक गहन तथा गार्हो कार्य सावित हुनसक्छ ।

अमेरिका पार्टीको उदयले अमेरिकाको परम्परागत राजनीतिक व्यवस्थासँगको बढ्दो सार्वजनिक मोहभंगको स्पष्ट प्रतिबिम्ब गर्छ। ४० प्रतिशतभन्दा बढी मतदाताहरू अहिले आफूलाई स्वतन्त्रको रूपमा चिनाउँछन्, र दुवै प्रमुख दलहरूमाथिको विश्वास घट्दै गइरहेको छ। मस्कले यस भावनालाई उपयोग गर्दै आफूलाई स्थापित अभिजात वर्ग र राजनीतिक नाटकको अवरोधकको रूपमा प्रस्तुत गरिरहेका छन्। मस्कको “युनिपार्टी” (दुई दल जसले सार्वजनिक रूपमा लड्छन् तर निजी रूपमा खर्च र शक्तिमा मिलीभगत गर्छन्) को चित्रणले ती मतदाताहरूसँग मेल खान्छ जसले आफूलाई बेवास्ता गरिएको, बढी कर लगाइएको, र कम प्रतिनिधित्व गरिएको महसुस गर्छन्। एक टेक अर्बपतिले तत्काल प्रभावका साथ राजनीतिक क्षेत्रमा प्रवेश गर्न सक्ने तथ्यले पैसाको शक्ति र वाशिंगटनमा धेरैले बुझेको नेतृत्वको अभाव दुवैबारे केही भन्छ। एकै समयमा, मस्कको यो कदमले गम्भीर चिन्ताहरू पनि बढाउँछ। के अर्बपतिहरूले रातारात दलहरू सिर्जना गर्न र आफूलाई स्वामित्वमा भएका प्लेटफर्महरू प्रयोग गरेर जनमतलाई आकार दिन सक्नुपर्छ? के अब राजनीतिक सफलतामा विचारधाराभन्दा पनि सेलिब्रेटी हावी हुन्छ? यी प्रश्नहरू मस्कका आलोचकहरूले पहिले नै सोधिरहेका छन्।

अमेरिका पार्टीको उदयले कडा दुई-दलीय प्रभुत्वको युग समाप्त हुन लागेको संकेत गर्छ। यसले सुधार, अराजकता, वा नयाँ प्रकारको राजनीति निम्त्याउँछ कि गर्दैन, त्यो हेर्न बाँकी छ।