आज गुरु पूर्णिमा

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुः गुरुर्देवो महेश्वरः ।गुरुः साक्षात्परब्रह्म तस्मै श्रीगुरवे नमः॥

आज आषाढ शुक्ल पूर्णिमा  अर्थात गुरु पूर्णिमा आफूलाई शिक्षा प्रदान गर्ने गुरूप्रति श्रद्धाभाव प्रकट गरी मनाइँदै छ । हिन्दू धर्ममा गुरुलाई अत्यन्त आदरणीय स्थान प्राप्त छ। गुरुले नै हामीलाई अज्ञानको अन्धकारबाट ज्ञानको उज्यालोतिर डोहोर्‍याउँछन्। उहाँहरुबाट प्राप्त ज्ञानले हामीलाई सत्य, असत्य छुट्ट्याउन र असल मार्ग पहिल्याउन सहयोग गर्छ। गुरु पूर्णिमा गुरुप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्ने एउटा महत्वपूर्ण पर्व हो।

गुरु पूर्णिमाको पौराणिक महत्व पनि छ। मान्यता अनुसार यसै दिन महर्षि वेद व्यासको जन्म भएको थियो। व्यासले हिन्दू धर्मका धेरै महत्वपूर्ण ग्रन्थहरू लेखेका थिए, जसले हाम्रो सनातन संस्कृतिको धरोहरलाई जोगाएको छ। त्यसैले गुरु पूर्णिमाको दिन व्यासलाई पनि सम्झिने गरिन्छ।

गुरु पूर्णिमाको दिन मानिसहरू बिहानै उठेर स्नान गरी पूजाआजा गर्छन्। आफ्ना गुरुलाई सम्झिएर उहाँहरूप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्छन्। केही व्यक्तिहरू गुरुकहाँ गएर प्रत्यक्ष रुपमा सम्मान प्रकट गर्छन्। गुरुहरूलाई फलफूल, मिठाइ आदि चढाउने र उहाँहरूको आशिर्वाद लिने चलन छ।

वेदव्यासले वेदान्त, अठार पुराण, उपनिषद्लगायतका धार्मिकग्रन्थ लेखी हिन्दु संस्कृतिलाई ठूलो गुन लगाएको मानिन्छ । संस्कृत शव्द गुरुको शाब्दिक अर्थ गुको अर्थ अन्धकार र रु को अर्थ प्रकाश भन्ने हुन्छ । गुरु शब्दको विग्रह गर्दा ‘गिरति अज्ञानं इतिः गुरु’ अर्थात अज्ञानलाई हटाएर ज्ञान प्रदान गर्ने व्यक्ति नै गुरु हो । आफूलाई शिक्षा प्रदान गर्ने गुरुको सम्मानमा शिष्यहरूले विभिन्न मिष्ठान्न भोजनका साथ श्रद्धाभाव प्रकट गर्ने परम्परा रही आएको छ ।

गुरु पूर्णिमाको यो पर्वले हामीलाई केवल शिक्षकलाई मात्र सम्झाउँदैन। हरेक त्यस्ता व्यक्ति जो हामीलाई कुनै न कुनै कुरा सिकाउँछन्, मार्गदर्शन गर्छन्, उनीहरू सबै गुरु हुन् भन्ने सन्देश दिन्छ। जीवनमा हामीले धेरै कुरा आफैं सिक्छौँ भने केही कुरा अरुबाट सिक्छौँ। जसले हामीलाई सही दिशा देखाउँछन्, समस्या समाधान गर्न सहयोग गर्छन्, उनीहरू सबै हाम्रा गुरु हुन्।

गुरु पूर्णिमाको यो अवसरमा हामीले आफ्ना गुरुप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्नुका साथै आफूले सिकेको ज्ञानलाई अरुलाई बाँड्ने पनि सङ्कल्प गरौँ। यसरी गुरुको ज्ञानको दियो हरेक पुस्तामा बाल्ने वातावरण बनाउन सकौँ।