काठमाडौं । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण प्रणालीलाई थप सुरक्षित र प्रभावकारी बनाउन जापान सरकारले नेपाललाई करिब २ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ बराबरको अनुदान उपलब्ध गराउने भएको छ। अनुदानबाट विमानस्थलमा नयाँ एयर ट्राफिक कन्ट्रोल टावरसहित प्रशासनिक तथा अन्य सुविधा भवन निर्माण गरिने भएको छ।
नेपाल सरकार र जापान सरकारबीच ‘दि प्रोजेक्ट फर द इम्प्रुभमेन्ट अफ एयर ट्राफिक कन्ट्रोल फेसिलिटिज एट त्रिभुवन इन्टरनेसनल एयरपोर्ट’ परियोजनाका लागि बिहीबार अर्थ मन्त्रालयमा अनुदान सम्झौता भएको हो।
जापानले परियोजनाका लागि २ अर्ब ८५ करोड ३० लाख जापानी येन अर्थात् करिब २ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ बराबरको अनुदान सहायता उपलब्ध गराएको हो। परियोजना संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयअन्तर्गत नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणमार्फत कार्यान्वयन गरिनेछ।
परियोजनाअन्तर्गत त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा नयाँ हवाई ट्राफिक नियन्त्रण टावर निर्माण गरिनेछ। त्यससँगै प्रशासनिक तथा आवश्यक सुविधा भवनसमेत निर्माण गर्ने योजना छ। नयाँ पूर्वाधार निर्माणपछि विमानस्थलको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण सेवा थप सुरक्षित, व्यवस्थित र प्रभावकारी हुने अपेक्षा गरिएको छ।
नेपालको अन्तर्राष्ट्रिय हवाई यातायातको प्रमुख प्रवेशद्वारका रूपमा रहेको त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा उडान तथा अवतरणको व्यवस्थापनका लागि एयर ट्राफिक कन्ट्रोल प्रणाली महत्वपूर्ण मानिन्छ। विमानको आवागमन बढ्दै जाँदा हवाई ट्राफिक व्यवस्थापनको पूर्वाधारलाई पनि समयअनुकूल बनाउने आवश्यकता रहेको अवस्थामा जापानी अनुदानबाट नयाँ संरचना निर्माण गर्न लागिएको हो।
अनुदान सहायतासम्बन्धी ‘एक्सचेन्ज अफ नोट्स’मा अर्थ सचिव डा. घनश्याम उपाध्याय र नेपालका लागि जापानी राजदूत मायदा तोरुले हस्ताक्षर गरे। त्यस्तै, अनुदान सम्झौतामा अर्थ मन्त्रालयको अन्तर्राष्ट्रिय आर्थिक सम्बन्ध महाशाखाका प्रमुख सहसचिव अमृत लम्साल र जाइका नेपालका प्रमुख प्रतिनिधि मिजुकी मचुजाकीले हस्ताक्षर गरे।
सम्झौता हस्ताक्षर कार्यक्रममा सहसचिव लम्सालले परियोजनाको औपचारिक सुरुवातका लागि स्वागत मन्तव्य दिएका थिए। सम्झौतापछि जाइका नेपालका प्रमुख प्रतिनिधि मिजुकी मचुजाकी, जापानी राजदूत मायदा तोरु र अर्थ सचिव डा. घनश्याम उपाध्यायले सम्बोधन गर्दै नेपाल–जापानबीचको सहकार्यलाई थप प्रभावकारी बनाउँदै लैजाने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे।
परियोजनाले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण सेवाको क्षमता र पूर्वाधारमा सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। नयाँ टावर तथा सम्बन्धित सुविधा निर्माण भएपछि हवाई ट्राफिक नियन्त्रणका लागि आवश्यक भौतिक पूर्वाधार थप व्यवस्थित हुने सरकारी अपेक्षा छ।
नेपाल–जापानबीच लामो समयदेखि पूर्वाधार, शिक्षा, स्वास्थ्य, यातायात तथा अन्य क्षेत्रमा सहकार्य हुँदै आएको छ। पछिल्लो परियोजनाले भने नेपालको हवाई सुरक्षा तथा विमानस्थल पूर्वाधारमा जापानी सहयोगलाई केन्द्रित गरेको छ।
नेपालमा हवाई यात्रुको संख्या र अन्तर्राष्ट्रिय उडानको माग बढ्दै जाँदा विमानस्थलको भौतिक पूर्वाधारसँगै हवाई ट्राफिक व्यवस्थापन प्रणालीको स्तरोन्नति पनि महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ। नयाँ एयर ट्राफिक कन्ट्रोल टावर निर्माणले विमानस्थलको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण सेवाको पूर्वाधारलाई थप आधुनिक बनाउन सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।
परियोजना संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणको समन्वयमा अघि बढ्नेछ। अनुदानबाट निर्माण हुने संरचनाले त्रिभुवन विमानस्थलको हवाई ट्राफिक नियन्त्रण सेवामा दीर्घकालीन सुधार ल्याउने विश्वास सरकारको छ।
सम्झौता कार्यक्रममा अर्थ मन्त्रालय, संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय, नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण, जापानी दूतावास र जाइका नेपालका अधिकारीहरूको सहभागिता थियो।



