instanewsdesk | प्रकाशित मिति: २०८३ आश्विन १४, बुधबार ११:१७एसियाली पूर्वाधार लगानी बैंक (एआईआईबी) को वार्षिक बैठकमा सहभागी भएर अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्ले बुधबार स्वदेश फर्किएका छन्। कतार एयरवेजको जहाजमार्फत उनी बिहान ८ः४५ बजे काठमाडौं आइपुगेका हुन्।
कतारको दोहामा सेप्टेम्बर २८ र २९ मा आयोजित एआईआईबीको ११औँ वार्षिक बैठकमा सहभागी हुन अर्थमन्त्री वाग्ले असोज १० गते कतार गएका थिए। बैठकमा उनी एआईआईबीको बोर्ड अफ गभर्नर्सका गभर्नरका रूपमा सहभागी भएका थिए। एआईआईबीले यस वर्षको बैठक ‘टुमोरो’ज इन्फ्रास्ट्रक्चर : इम्प्याक्ट एन्ड इनोभेसन’ भन्ने विषयमा केन्द्रित गरेको थियो।
बैठकबाट नेपाल एआईआईबीको सन् २०२६–२७ का लागि उपसभापति पदमा निर्वाचित भएको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ। क्षेत्रीय सदस्य राष्ट्रमध्येबाट नेपाल उक्त पदमा निर्वाचित भएको हो। अर्थ मन्त्रालयले नेपाल उपसभापतिमा निर्वाचित भएको जानकारी आफ्नो वेबसाइटमार्फत सार्वजनिक गरेको छ।
उपसभापति पदमा नेपालको प्रतिनिधित्वले एआईआईबीसँग नेपालको सम्बन्धलाई पूर्वाधार लगानी, वित्तीय स्रोत परिचालन र विकास सहकार्यका दृष्टिले थप सक्रिय बनाउने अवसर सिर्जना भएको सरकारी पक्षको भनाइ छ।
बैठकअन्तर्गत भएको ‘गभर्नर्स बिजनेस राउन्डटेबल’ मा अर्थमन्त्री वाग्लेले पूर्वाधारमार्फत पुँजी निर्माण कम विकसित मुलुकको आर्थिक वृद्धिको महत्वपूर्ण आधार भएको बताएका थिए।
उनले सडक, विद्युत्, सञ्चार तथा सूचना प्रविधिजस्ता उत्पादनका प्रमुख पूर्वाधारमा लगानी बढाउनुपर्ने धारणा राखेका थिए। नेपालजस्ता विकासशील मुलुकको आवश्यकताअनुसार एआईआईबीको लगानीलाई थप सहुलियतपूर्ण बनाउने उपाय खोज्नुपर्नेमा पनि उनले जोड दिएका थिए।
नेपालमा पूर्वाधार विकासका लागि सार्वजनिक स्रोत मात्रै पर्याप्त नहुने भएकाले स्वदेशी तथा विदेशी निजी पुँजी आकर्षित गर्ने गरी वित्तीय स्रोत उपलब्ध गराउनुपर्ने उनको धारणा थियो। एआईआईबीले पनि आगामी चरणमा दिगो पूर्वाधार, डिजिटल रूपान्तरण, सीमापार सम्पर्क विस्तार तथा निजी पुँजी परिचालनलाई प्राथमिकतामा राख्ने जनाएको छ।
नेपालले सडक, ऊर्जा, सूचना प्रविधि, सहरी पूर्वाधार तथा विपद्पछिको पुनर्निर्माणमा ठूलो लगानी आवश्यक रहेको सन्दर्भमा एआईआईबीसँगको सहकार्यलाई थप विस्तार गर्ने अवसरका रूपमा यो बैठकलाई हेरिएको छ।
पुनर्निर्माणमा सहयोगका लागि छलफल
बैठकका क्रममा अर्थमन्त्री वाग्लेले एआईआईबीका अध्यक्ष जोउ जियायीसहित विभिन्न सदस्य मुलुकका अर्थमन्त्रीसँग द्विपक्षीय भेटवार्ता गरेका थिए।
कतार, भारत, बंगलादेश, आर्मेनिया र जर्जियाका अर्थमन्त्रीसँग उनले आर्थिक सहकार्य, लगानी विस्तार तथा नेपालमा प्राकृतिक विपत्तिपछिको पुनर्निर्माणमा सहयोगका विषयमा छलफल गरेको अर्थ मन्त्रालयले जनाएको छ।
नेपालले पछिल्लो समय प्राकृतिक विपत्तिबाट क्षतिग्रस्त पूर्वाधारको पुनर्निर्माण तथा पुनःस्थापनाका लागि ठूलो स्रोत आवश्यक रहेको बताउँदै आएको छ। यस्तो अवस्थामा बहुपक्षीय विकास बैंकसँगको सहकार्यबाट पुनर्निर्माणका लागि वित्तीय स्रोत, प्रविधि तथा संस्थागत सहयोग जुटाउने विषय नेपालका लागि महत्वपूर्ण बनेको छ।
दोहामा भएको एआईआईबीको ११औँ वार्षिक बैठक बैंक स्थापनाको दोस्रो दशकमा प्रवेश गरेको सन्दर्भमा आयोजना भएको हो। बैंकका अनुसार आगामी चरणमा दिगो पूर्वाधारमा लगानी विस्तारसँगै प्रविधिमा आधारित पूर्वाधार, हरित वित्त, सीमापार सम्पर्क, डिजिटल रूपान्तरण र निजी क्षेत्रको पुँजी परिचालनमा जोड दिइनेछ।
एआईआईबी सन् २०१६ देखि सञ्चालनमा आएको बहुपक्षीय विकास बैंक हो। बैंकले एसिया तथा अन्य क्षेत्रमा दिगो पूर्वाधार र उत्पादनशील क्षेत्रमा लगानी गर्दै आएको छ। एआईआईबीका अनुसार बैंकका ११० स्वीकृत सदस्य छन् र यसको अधिकृत पुँजी १०० अर्ब अमेरिकी डलर रहेको छ।
नेपाल एआईआईबीको संस्थापक सदस्य मुलुकमध्ये एक हो। अब उपसभापतिको भूमिकामा नेपालको सहभागिताले बैंकको आगामी नीति, पूर्वाधार लगानीको प्राथमिकता र सदस्य मुलुकबीचको सहकार्यमा नेपालको सहभागिता थप प्रत्यक्ष हुने अवसर प्राप्त भएको छ।
अर्थमन्त्री वाग्लेको कतार भ्रमणबाट नेपालले पूर्वाधार विकासका लागि सहुलियतपूर्ण वित्त, निजी पुँजी परिचालन, प्रविधि हस्तान्तरण र विपद्पछिको पुनर्निर्माणमा बहुपक्षीय सहकार्य विस्तार गर्ने विषयलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाएको छ।