“ब्यालेन्स सिट हैन ‘स्याडलेन्स सिट’ देखाउन बाध्य नेपाली बैंकहरू : १५ वटा बैंकको नाफा घट्यो, ऋण असुली मुख्य चुनौती”

ऋण असुलीमा चुनौती बढ्दै जाँदा नेपाली बैंकहरू ब्यालेन्स सिट होइन, ‘स्याडलेन्स सिट’ देखाउन बाध्य भएका छन्। देशभरका २० वाणिज्य बैंकमध्ये १५ वटा बैंकको नाफा घटेको छ भने केहीको अवस्था त घाटासम्म पुगेको छ। चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा बैंकहरूले जम्मा १३ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ मात्रै नाफा देखाएका छन्, जुन गत वर्षको सोही अवधिको १६ अर्ब १८ करोडभन्दा धेरै कम हो।

खुद ब्याज आम्दानी पनि अपेक्षाकृत कमजोर छ — यो अवधिमा बैंकहरूले ४ अर्ब ९३ करोड मात्रै ब्याज आम्दानी गरेका छन्, जुन गत वर्षको सोही अवधिको ४ अर्ब ६४ करोडभन्दा थोरै मात्र माथि हो। साँवा–ब्याज असुली प्रभावित भएपछि नाफामा प्रत्यक्ष असर परेको बैंकहरू बताउँछन्। असोजसम्म जम्मा पाँच बैंकको मात्र नाफा बढेको छ, बाँकी १५ बैंकको नाफा घटेको छ।

अचम्मको कुरा के भने, अहिलेको स्थिति कोरोनाका कठिन वर्षहरूभन्दा पनि कमजोर देखिएको छ। सन् २०७६/७७ मा, जब अर्थतन्त्र महामारीको चपेटामा थियो, त्यतिबेलाको पहिलो त्रैमासमै बैंकहरूले १५ अर्ब ५५ करोड कमाएका थिए।

त्यसपछि क्रमशः २०७७/७८ मा १४ अर्ब ७६ करोड, २०७९/८० मा १८ अर्ब ७५ करोड, २०८०/८१ मा १३ अर्ब ३४ करोड र २०८१/८२ मा १६ अर्ब २३ करोड नाफा देखिएको थियो। त्यस हिसाबले हेर्दा, चालु वर्षको नाफा पाँच वर्षकै सबैभन्दा तल्लो स्तरमा पुगेको छ।

नेपाल राष्ट्र बैंकले आन्दोलन र अन्य कारणले बैंकहरूको काममा असर परेको भन्दै वित्तीय विवरण सार्वजनिक गर्ने समय पनि कात्तिक २१ गतेसम्म बढाएको थियो। तर, सहुलियत पाए पनि अधिकांश बैंकको वित्तीय स्वास्थ्यमा सुधार आउन सकेन।

कात्तिक १५ गतेसम्म प्राप्त ब्याजबाहेक बाँकी रकमलाई नियमनकारी कोषमा राख्नुपर्ने व्यवस्था गरे पनि बैंकहरूको ब्यालेन्ससिट अझै दबाबमै छ।

बैंकहरूको प्रमुख आम्दानी स्रोत खुद ब्याज आम्दानी केही बढे पनि, कर्जा नोक्सानीका लागि छुट्याइएको रकम (प्रोभिजन) धेरै बढेपछि नाफा घटेको छ।

बैंकहरूले असोजसम्ममा ५३ अर्ब ३९ करोड रुपैयाँभन्दा बढी प्रोभिजनका लागि छुट्याएका छन्, जुन गत वर्षको ३७ अर्ब ८८ करोडभन्दा झन्डै १६ अर्ब बढी हो।

बैंकर्सका अनुसार असुलीमा समस्या, राजनीतिक अस्थिरता र आन्दोलनका कारण व्यापार घट्दा कर्जा फिर्ता हुन सकेन, जसले प्रोभिजन बढ्न पुगेको हो।

चालु वर्षको तीन महिनामा १५ वटा बैंकको नाफा घटेको छ भने सिटिजन्स बैंक त घाटामै पुगेको छ। बैंकले करिब २२ करोड घाटा बेहोरेको छ। ठूलो ऋणमा शतप्रतिशत कर्जा नोक्सानी व्यवस्था गर्नुपरेपछि घाटा देखिएको हो।

यद्यपि खुद ब्याज, शुल्क, कमिसन र व्यापारिक आम्दानीमा सुधार आएको बैंकको दाबी छ। तर, कर्मचारी खर्च बढ्नु र प्रोभिजन अत्यधिक बढ्नुका कारण अन्ततः बैंक घाटामा धकेलिएको हो।

बैंकले आफ्नो सार्वजनिक विवरणमा लेखेको छ — “सञ्चालन जोखिम व्यवस्थापनका चुनौतीबीच दीर्घकालीन रूपमा वित्तीय सूचक सुधार गर्नु अहिलेको प्रमुख कार्य हो।”